मातेका बाँदरहरूले दिए रक्सीको उपचारमा ताजा ज्ञान
![](https://nepalplus.com/wp-content/uploads/2022/02/drunken-monkey-1024x576.jpg)
Image credit-esquire.com
अन्तर्राष्ट्रिय अन्वेषकहरूको टोलीले मदिरा सेवन गर्ने बाँदरहरूको समूहको अध्ययन गरेर रक्सीको उपचारमा उपलब्धि हाँसिल गरेका छन् ।
सेल मेटाबोलिज्ममा प्रकाशित अध्ययनले मादक पदार्थ सेवन गर्नेहरू भर्भेट मन्की (बाँदर) हरूको बन्धक समुहलाई सादा पानी र इथानोल भएको पानीको बीचमा नि:शुल्क छनोटको प्रस्ताव कसरी दिइयो भनेर वर्णन गरेको छ ।
कुन बाँदरहरू रक्सीतिर आकर्षित थिए र कुनले रक्सी त्याग गर्न रोजे भनेर क्रमबद्ध गरेपछि अनुसन्धानकर्ताहरूले कलेजोमा उत्पादन हुने हर्मोनको एनालग प्रयोग गरेर प्रयोगात्मक उपचार को तरिका सार्वजनिक गरे जसलाई फाइब्रोब्लास्ट ग्रोथ फ्याक्टर २१ (एफजीएफ २१) भनिन्छ । यसको अर्थ उनीहरूले “रक्सी मन पराउने” भनेका छन् ।
नतिजाहरूले रक्सीको खपतमा ५० प्रतिशत कमी हुने ठूलो आशा देखायो ।
भर्खरको जीनोम (जिन समाबेश भएको क्रोमोजोम) को विस्तृत अध्ययनहरूले देखाएको छ कि एफजीएफ २१ हर्मोनको भिन्नताहरू मानिसमा रक्सीको खपतसँग जोडिएको छ । र एफजीएफ २१ को फार्माकोलजिकलले मुसाहरूमा अल्कोहल खपत कम गर्छ भनेर चिनिन्छ । तर यो बाँदर जातिहरूमा प्रभाव पार्ने पहिलो र महत्वपूर्ण हो । यसले मानव उपचारमा एक कदम अगाडि बढाएको छ ।
चाखलाग्दो कुरा के छ भने यस अध्ययनले एफजीएफ २१ ले मुसाहरूमा चिनीको मात्रा कम गर्छ भन्ने कुरा पनि फेला पारेको छ । र अनुसन्धानकर्ताहरूले चिनी र रक्सीको लागि हाम्रो भोक क्रमिक विकासको माध्यमबाट जोडिएको हुनसक्छ कि भनेर सोचेका थिए।
अमेरिकाको आयोवा कार्भर कलेज अफ मेडिसिन विश्वविद्यालयका अध्ययनका वरिष्ठ लेखक डाक्टर म्याथ्यू पोटथफ भन्छन् “स्तनपन्थीहरू मुख्यतया फलफूललाई कुहाएर, गलाएर परिणत (फर्मेन्टिङ) गर्ने रक्सीको सम्पर्कमा आएका थिए जसमा उच्च मात्रामा साधारण चिनी हुन्छ ।
एफजीएफ २१ ले भर्भेट बाँदरहरूमा रक्सीको खपत र मुसाहरूमा चिनीको खपतलाई रोक्छ भन्ने मस्तिष्क सर्किटहरू अध्ययन गरेर टोलीले हर्मोनले पूर्ण रूपमा अलग न्यूरल मार्गहरूमा कार्य गर्दछ भन्ने पत्ता लगायो ।
जाँड रक्सीकोलागि नयाँ उपचारहरू विकास गर्ने दिशामा प्रगति अत्यन्तै आवश्यक छ । अत्यधिक अल्कोहल खपत विश्वभरि एक प्रमुख स्वास्थ्य र सामाजिक समस्या हो । र रक्सी खपत विनियमित गर्ने मार्गहरूलाई चिकित्सकीय रूपमा लक्षित गर्ने प्रयासहरू प्रभावकारी रूपमा अल्कोहल प्रयोगले विकारको रुप धारण गर्ने वा अन्य समस्या निम्त्याउने हुनाले उपचार गर्ने क्षमता सीमित बनेका छन् ।
मानिसमा रक्सीको उपचार गर्न किन गाह्रो छ ?
यद्यपि धेरै स्तनपायीहरू रक्सीको सुगन्धमा आकर्षित हुन्छन् । मानिसहरू यसको तलतलले दिने आकर्षणको लागि विशिष्ट रूपमा संवेदनशील हुन सक्छन् ।
लगभग एक करोड वर्ष पहिले, हाम्रा पुर्खाहरुको जीनमा एकल बिन्दु उत्परिवर्तन (फेरबदल) मा रक्सीको उपयोग गर्ने क्षमतामा २०-गुना बृद्धि गर्न सक्षम बनायो । सम्भवतः रक्सीले फर्मेन्टेड फलहरुको अधिक पहुँच प्राप्त गर्नको लागी प्रतिक्रिया देखायो जुन तिनीहरुले जंगलमा खसिसकेर फर्मेन्ट बनेका फलफूल जसको रुप भनेको रक्सी बनाउन कुहाउने वा गलाउने रुपको हो ।
तर मानिसहरुले त्यहि रक्सीको स्वाद दिने फरफ्मेन्टेड फलफूल बढी लिए, तलतल लाग्दै गयो र त्यो तलतल बढ्दै जाँदा झन धेरै लिन थाले । अवं प्रकारले रक्सी पिउने लतपनि बढ्दै गयो । त्यो हाम्रो जिनमा बढ्दै, मिल्दै गयो । पछि रक्सी बन्न थालेपछि त्यहि रक्सीनै बढी पिउन थाले । अत्यधिक रक्सी पिउँदै गएपछि बानी बस्यो र त्यो समस्याको रुपमा देखापर्यो ।
एफजीएफ २१ को कार्यमा संलग्न मस्तिष्कको विशिष्ट क्षेत्रहरूमा संकुचित गरेर, अनुसन्धानकर्ताहरूले क्लिनिकल उपचारहरूमा यसको प्रयोगको लागि ठूलो प्रगति गरेका छन् ।
उनीहरूले हर्मोनले न्यूक्लियसमा रहेको न्यूरल ट्रान्समिशनलाई परिवर्तन गर्दछ । अर्थात् त्यो एक मस्तिष्क क्षेत्र हो जसले लतमा जटिल भूमिका खेल्छ ।
लेखकहरूका अनुसार अर्को चरण भनेको एफजीएफ २१ को विशेष प्रभावहरू पत्ता लगाउनु हो जुन पशु मोडेलहरूमा रक्सी खपत गर्ने बेला यी न्यूरोन्सहरूको गतिविधिमा हुन्छ ।
“हाम्रा नतिजाहरूले कलेजो-देखि-मस्तिष्कको इन्डोक्राइन (शरीरभित्र उत्पादित हुने तरल पदार्थ वा अन्त:स्राव) ले दिने प्रतिक्रियाका लागि एक संयन्त्र प्रदान गर्दछ जसले कलेजोलाई क्षतिबाट जोगाउने कार्य गर्दछ” आयोवा विश्वविद्यालयका सह-प्रथम लेखक डा काइल फ्लिप्पो भन्छन्।
“एफजीएफ २१ को प्रभावहरूले भविष्यको अनुसन्धानको लागि अवसरको प्रतिनिधित्व गर्दछ । वर्तमानको अध्ययन तथ्यांकले संकेत गर्दछ कि एफजीएफ २१ सँगको तुलनाले अल्कोहल-उपयोग विकार र सम्बन्धित उपाय पत्ता लगाउने समस्या विरुद्ध सम्भावित उपचार विकल्प प्रदान गर्न सक्छ” डा काइल फ्लिप्पोको भनाई छ ।